Fluoride in mondwater: hoeveel ppm heb je nodig?
Fluoride is het enige ingrediënt in mondwater met sterk bewijs tegen gaatjes. Voor dagelijks spoelen wil je 225–250 ppm (0,05% natriumfluoride); dat is de dosis waarop het meeste onderzoek is gedaan. Rond de 100 ppm, wat veel supermarktflessen bevatten, is laag. Spoel op een ander moment dan het poetsen, en spoel niet na met water.
Wat fluoride doet
Na elke maaltijd maken bacteriën zuur en lost er een beetje mineraal uit je glazuur op. Speeksel brengt dat mineraal daarna weer terug. Fluoride grijpt op twee punten in. Het versnelt dat herstel en bouwt tijdens die opbouw fluorapatiet in, een kristal dat beter tegen zuur kan dan het oorspronkelijke glazuur. Daarnaast remt het de zuurproductie van de bacteriën zelf. Het gaat dus niet om ontsmetten, maar om de balans tussen oplossen en terugbouwen naar jouw kant trekken.
Belangrijk gevolg: het effect zit in de frequentie van contact, niet in de sterkte van één keer. Elke dag een lage dosis werkt beter dan af en toe een hoge.
Hoeveel ppm en welk type
| Sterkte | Gebruik | Waar je het vindt |
|---|---|---|
| ±100 ppm | Dagelijks, laag gedoseerd | Veel supermarkt- en huismerkflessen |
| 225–250 ppm (0,05% NaF) | Dagelijks, de standaarddosis | Elmex, Listerine Total Care, Oral-B, Colgate Plax |
| 900–1.000 ppm (0,2% NaF) | Eén keer per week, op advies | Praktijkproducten en apotheek |
| Geen fluoride | Alleen voor tandvlees of adem | Chloorhexidine, veel natuurlijke merken |
De vorm maakt minder uit dan de hoeveelheid, maar er zijn verschillen. Natriumfluoride is de standaard en zit in de meeste flessen. Aminfluoride (Elmex) spreidt zich beter over het tandoppervlak doordat het zeepachtige molecuul aan glazuur hecht. Tinfluoride voegt daar een antibacteriële werking van het tin aan toe, wat het aantrekkelijk maakt bij tandvleesproblemen; de combinatie amin- plus tinfluoride is de basis van Meridol. Tinfluoride kan wel wat aanslag geven.
Hoe sterk is het bewijs
Voor fluoride is het bewijs sterk en consistent, en dat geldt binnen mondwater specifiek voor spoelen als aanvulling op fluoridetandpasta. Het duidelijkste effect is gezien bij kinderen en jongeren met een verhoogd risico, bijvoorbeeld met een beugel. Bij volwassenen die al twee keer per dag met fluoridetandpasta poetsen en weinig gaatjes krijgen, is de extra winst kleiner. Tandpasta blijft de belangrijkste bron; mondwater is een aanvulling op een ander moment van de dag.
Grenzen en veiligheid
- Kinderen onder 6 jaar spoelen niet met fluoridemondwater: het risico op inslikken is te groot. Daarboven alleen als ze goed kunnen uitspugen.
- Fluorose (witte vlekjes in blijvend glazuur) ontstaat alleen door structureel te veel binnenkrijgen op jonge leeftijd, niet door normaal spoelen.
- Niet naspoelen met water en een halfuur wachten met eten en drinken; anders spoel je de werkstof direct weg.
- Een enkele slok is onschuldig; bij een grote hoeveelheid door een kind neem je contact op met de huisarts of het vergiftigingeninformatiecentrum.
Let op: mondwater met fluoride is geen vervanging voor poetsen en ragen. Krijg je ondanks fluoride steeds nieuwe gaatjes, dan ligt de oorzaak meestal bij eetmomenten, droge mond of poetstechniek. Bespreek dat met je tandarts.
In welke producten het zit
Fluoride is het meest gemiste ingrediënt: chloorhexidineproducten, veel natuurlijke merken en de meeste ademfrissers bevatten het niet. Kijk op het etiket naar "sodium fluoride", "olaflur" (aminfluoride) of "stannous fluoride", en zoek daarachter naar het aantal ppm of het percentage. Prijsniveau van dagelijkse fluorideflessen ligt rond € 4–8 per liter.
- Gericht op gaatjes
Elmex Cariës Protection
Aminfluoride rond 250 ppm, alcoholvrij, zonder antibacteriële werkstof. Bedoeld als dagelijkse fluoridebron naast tandpasta.
Voor wie: gevoelig voor gaatjes, beugel of kroontjes.
Bekijk op Amazon.nl - Fluoride plus tandvlees
Meridol
Amin- en tinfluoride in één formule, alcoholvrij. Combineert bescherming tegen gaatjes met een antibacterieel effect.
Voor wie: gevoelig tandvlees én cariësrisico.
Bekijk op Amazon.nl
Wanneer je iets anders kiest
Gaat het om een ontstoken tandvlees, dan lost fluoride dat niet op en kies je kortdurend chloorhexidine of dagelijks CPC. Bij slechte adem heb je zink nodig. En wie fluoride bewust wil vermijden, moet weten dat er geen alternatief met vergelijkbaar bewijs bestaat.
Verder lezen
- Mondwater met fluorideDe beste keuzes per situatie.
- Mondwater tegen gaatjesWat wel en niet werkt.
- Zonder fluorideWanneer dat zinvol is.
- ElmexAminfluoride per variant.
- Mondwater met een beugelWaarom fluoride voorop staat.
- KennisbankAlle werkstoffen uitgelegd.
Veelgestelde vragen
Is 100 ppm fluoride genoeg?
Het is beter dan niets, maar duidelijk lager dan de 225–250 ppm waarop het onderzoek is gebaseerd. Kijk voor dagelijks gebruik naar een fles met 0,05% natriumfluoride.
Mag ik fluoridemondwater na het poetsen gebruiken?
Het kan, maar dan spoel je de hogere dosis uit je tandpasta weg. Kies liever een ander moment, zie voor of na het poetsen.
Kan ik fluoride en chloorhexidine combineren?
Niet in dezelfde spoelbeurt. Houd er minstens een half uur tussen, want ze binden elkaar. Zie mondwater met chloorhexidine.
Vanaf welke leeftijd mag een kind fluoridemondwater?
Meestal vanaf ongeveer 6 jaar en alleen als het kind betrouwbaar uitspuugt. Zie mondwater voor kinderen.